گوهر معرفت - عرفان و اخلاق کاربردی

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت إشراف حجّة الاسلام و المسلمین حاجّ شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان عارف کامل حضرت علّامه طهرانی اعلی الله مقامه

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت إشراف حجّة الاسلام و المسلمین حاجّ شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان عارف کامل حضرت علّامه طهرانی اعلی الله مقامه


آداب و مستحبّات هنگام افطار پسندیده است که شخص روزه دار، هنگام افطار، روزه و عمل خود را ختم و مزین به آدابی نماید که اقتضای بندگی و عبودیت اوست. در مقالۀ پیش روی به مهمترین آداب و مستحبّات که رعایت آن برای روزه داران زینت بوده ، بر اساس نظرات سلوکی علامه طهرانی رحمة الله علیه اشاره شده است.

بسم الله الرحمن الرحیم

آداب افطار

منبع: یادداشت هایی از حجت الاسلام حاج شیخ محمد شاهرخ همدانی

پسندیده است که شخص روزه دار، هنگام افطار، روزه و عمل خود را ختم و مزین به آدابی نماید که اقتضای بندگی و عبودیت اوست.

کردم از عقل که بگو ایمان چیست؟                 عقل در گوش دلم گفت که ایمان ادب است

بخشی از آداب افطار از این قرار است:

اول : مقدم داشتن نماز

مستحب است ابتدا نماز مغرب خواند شود و بعد افطار گردد

امام صادق علیه السلام می فرمایند: مستحب است، روزه دار اگر توانایی دارد، ابتداء، قبل از افطار، نمازش را بخواند. (وسائل الشیعه، ج 10، ص 150)

البته این امر مقدس در دو جا استثنا شده است که بر هر دو مورد روایاتی از معصومین علیهم السلام، صراحت دارند.

اول: در جایی که انسان توانایی نداشته باشد

دوم : جایی که  کسانی بر سر سفره منتظر انسان باشند

دوم : دعای هنگام افطار
از مهمترین آداب افطار دعای مخصوص افطار است که : ألَّلهُمَّ لَکَ صُمتُ وَ عَلَى رِزقِکَ اَفطَرتُ وَ عَلیکَ تَوَکّلتُ

(خدایا براى تو روزه گرفتم و با روزى تو افطار مى کنم و بر تو توکل دارم.)

چقدر شیرین و پسندیده است که پدران و مادران این دعای مخصوص افطار را با صدای بلند بخوانند و از فرزندان خردسال خود بخواهند با آنها تکرار کنند که اثری مطلوب بر تربیت دینی فرزندان دارد.

امام رضا علیه السلام می فرمایند: هر کس هنگام افطارش، این دعا را بخواند، خداوند آنچه را از نقص و زیان، بر روزه اش وارد ساخته، می بخشاید. ( بحار الانوار ج 93 ص 312 )

البته دعاهای دیگری در این باب، در مفاتیح آمده است.
سوم : گفتن ذکر لا اله الا الله
در روایات ما بهترین ذکر و نورانی ترین و اثربخش ترین ذکر ذکر لا اله الا الله است و ذکر شریف صلوات در مرتبه بعد از این ذکر است.

امام صادق علیه السلام فرمودند: هر کس روزه خود را با کلام صالح و عمل صالح به پایان رساند، خداوند، روزه او را قبول می فرماید. گفته شد: ای پسر رسول خدا، کلام صالح چیست؟ فرمود: شهادت به کلمه لا اله الا الله و عمل صالح خارج کردن فطریه از مال خویش است. ( امالی صدوق 34 )

چهارم : افطار کردن با ...

الف : خرما
پیامبر خدا صلی الله علیه و اله و سلم فرمودند: کسی که با خرمای حلال افطار کند، ثواب نماز وی، چهار صد برابر خواهد شد.
امام صادق علیه السلام فرمودند: پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله با اولین چیزی که افطار می فرمود، در زمانی که رطب یافت می شد، با رطب و در زمانی که خرما بود، با خرما. ( محاسن ص 531 )
نقل شده پیامبر صلی الله علیه و آله با خرما افطار می نمود و هرگاه شکر نیز می‌یافت، با آن افطار می‌کردند و نقل شده پیامبر صلی الله علیه وآله با شیرینی افطار می‌کرد و اگر چیز شیرینی نمی‌یافت، با آب گرم افطار می‌کردند.

ب : آب
امام صادق علیه السلام فرمود: افطار کردن با آب، گناه قلب را می شوید.
جابر بن عبدالله گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام می فرمود: رسول خدا صلی الله علیه وآله  با دو سیاهی افطار می کرد، گفتم: رحمت خدا بر شما باد، آن دو چه بودند؟ فرمود: خرما و آب، کشمش (سیاه) و آب، و با همین دو چیز نیز سحری می خوردند.( وسائل الشیعه ج 10 ص  145 )
به همین جهت آب گرم با شکر یا نبات، توصیه می شود.
پیامبر اکرم  صلی الله علیه و آله فرمود: آب گرم کبد و معده انسان را پاک، و دهان را خوشبو می کند، دندانها و حدقه چشم را قوت می بخشد، دید چشم را زیاد و گناهان را می شوید، رگهای هیجان آور را تسکین می بخشد، و درد سر را از بین می برد. ( مکارم الاخلاق ص 27 )
چهارم :  خواندن سوره قدر هنگام افطار
امام زین العابدین علیه السلام فرمود: هر کس سوره قدر را هنگام افطار و سحرش (قبل از افطار و قبل از خوردن سحری) بخواند، بین سحر و افطار (یعنی هنگام روز) ثواب کسی را دارد که در راه خدا به شهادت رسد و در خون خود غوطه ور باشد. ( وسائل الشیعه ج 10  ص 149 )

ششم : گفتن بسم الله و دعا کردن
امام موسی بن جعفر علیه السلام از پدران بزرگوارش علیهم السلام نقل فرمود: برای روزه دار، هنگام افطارش، یک دعای مستجاب است. پس وقتی اولین لقمه را برداشتی، بگو: بسم الله یا واسع المغفره اغفر لی.
در جای دیگر می فرماید: هر کس موقع افطار کردن، بگوید: بسم الله الرحمن الرحیم، خداوند گناهان او را می آمرزد.
اللهم تقبل منا ...

ارسال نظر و طرح سوال

نظر دادن تنها برای اعضای بیان ممکن است.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.