گوهر معرفت - عرفان و اخلاق کاربردی

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت اشراف حجة الاسلام حاج شیخ محمد شاهرخ همدانی

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت اشراف حجة الاسلام حاج شیخ محمد شاهرخ همدانی


سیر علوم در زمان امام حسن عسکری علیه السلام

در زمانى که متوکّل حضرت امام هادى علیه السّلام را از مدینه طلبید، حضرت امام حسن عسکرى علیه‌السّلام هم همراه پدر بودند. و همیشه آنحضرت با پدرشان در سامرّاء بودند تا وقتى که پدر به رفیق أعلى واصل شد.

بسم الله الرحمن الرحیم

سیر علوم در زمان امام حسن عسکری علیه السلام

منبع: کتاب امام شناسی، تالیف علامه طهرانی ره ج 16، ص 22

در زمانى که متوکّل حضرت امام هادى علیه السّلام را از مدینه طلبید، حضرت امام حسن عسکرى علیه‌السّلام هم همراه پدر بودند. و همیشه آنحضرت با پدرشان در سامرّاء بودند تا وقتى که پدر به رفیق أعلى واصل شد. [1]

آنگاه حضرت در این مدّت کوتاه عمرشان پس از این در سامرّاء با زندگى توأم با مرارت و أذیّت گذراندند، و با پدرشان در تحمّل مصیبتها شریک بودند. و پس از ارتحال پدرشان منفرداً تحمّل بدیها و زشتیهاى بنى‌عباس را مى‏نمودند. حال و رفتار عبّاسیّون با وى، از إسائه، و چشم پوشى از مقامات، و تضییق بر او و زندان، مثل حال و رفتارشان با پدرش بوده است بدون اندک فُسْحَتى و إرفاقى که به او برسد.

شیعیان در عصر او حالشان به مثابه حالشان با پدرش بوده است. و شهر قم در عهد او و در عهد پدرش از زمان پیش، عاصمه بزرگى از عَواصِم و محلهاى علم‏ شیعه بوده است. در بلده قم به مقدارى که از شمارش و حساب بیرون مى‏باشد راویان شیعه، و به مقدار بسیارى از مؤلّفین در علم حدیث و در سایر فنون علم مجتمع بوده‏اند. و در سامرّاء و اطراف مجاور سامرّاء به قدرى شیعه زیاد بوده است که به مقدار معتنابهى بالغ مى‏گردیده است. و در بلده بغداد خلق کثیرى شیعه بوده‏اند. شهر مَدائن در آن عصر معمور و آباد بوده است و تشیّع در آن داراى قِدْحِ مُعَلَّى [2] بوده است، و پیوسته مواصلات میان شیعیان آنجا و میان امام، متوالى و مُرَتَّب بوده است، و شاید سلمان فارسى اوّلین واضع حَجَر تشیّع در آنجا بوده است، و روى آن حَجَر بوده است که حُذَیْفَة بن یَمان بناى تشیّع کرده است.

و اما از کوفه آن عصر چیزى مپرس. کوفه در آن عصر، و ما قبل از آن، و ما بعد از آن از بزرگترین شهرهاى تشیّع محسوب مى‏گردیده است.

بارى، پیوسته حال بنى عباس با امام عسکرى علیه السّلام بر همان منوال خشونت بود تا آنکه مُعْتمِد عباسى او را با سمّ پنهانى شهید کرد. و شیعه نیز بر همان منوال بودند تا حضرت امام علیه السّلام از دنیا رحلت نمود.

پی نوشت:

[1]ـ آن حضرت در شهر ربیع الاخر از سنه 231 و یا 232 متولّد شدند، و در سامرّاء هشتم ربیع الاوّل از سنه 260 على الاشهر رحلت یافتند، و با پدرشان در خانه خودشان مدفون شدند. ایّام امامت آن حضرت شش سال و عمرشان 28 یا 29 سال بوده است و علیهذا بعد از حضرت امام محمّد تقى علیه السلام کوچکترین امامان بوده‏اند.

[2]ـ قِدْح با کسره قاف و سکون دال عبارت است از تیرى که پرتاب مى‏کنند پیش از آنکه تراشیده و تسویه گردد. و به تیر مَیْسر (قمار) نیز قِدْح گویند. و معلَّى عبارت است از هفتمین تیر از سهام میسر قمار که از همه داراى برد بیشترى بوده است. در زمان جاهلیت نوعى از قمار بود که بدان «أزلام» مى‏گفتند و آن بدین گونه بود که شترى را به قیمت خود مى‏خریدند و آن را به قمار مى‏گذاردند بدین طریق که هشت نفر براى قمار مجتمع مى‏شدند و هشت چوبه تیر را در ظرفى مى‏نهادند و روى یکى مى‏نوشتند: یک سهم و روى دگرى دو سهم و همین طور تا روى هفتمین مى‏نوشتند هفت سهم و هر یک از اینها اسم خاصى را دارا بود مثلًا نام هفتمى از آنها مُعَلَّى بود، و روى هشتمین مى‏نوشتند: بدون سهم. آنگاه این شتر را به 28 سهم تقسیم مى‏نمودند. یعنى به 7 سهمى و 6 سهمى و 5 سهمى تا یک سهمى که مجموعاً 28 سهم مى‏گردد. هشت تن قمارباز مى‏آمدند بر سر آن ظرف و چوبه‏هاى تیر را بر مى‏داشتند. آن چوبه‏اى که بر روى آن عدد یک نوشته بود یک سهم را مى‏برد و آن که برروى آن عدد دو نوشته بود دو سهم را مى‏برد. و همین طور آن کس که عدد 7 را بر مى‏داشت 7 سهم از شتر را مى‏برد که بزرگترین سهم بوده است. و آن کس که چوبه بدون سهم را بر مى‏داشت بازنده در این قمار بود و مى‏بایست به تنهایى تمام قیمت شتر را بپردازد. و در این نوع قمار هفت نفر برنده بوده‏اند به سهامهاى متفاوت و یک نفر بازنده بود. و چون بالاترین بُرْد براى هفت سهمى بوده است لهذا این مثال قِدْح مُعَلَّى در عرب براى صاحب نصیب أعظم استعمال مى‏شود و مرحوم مظفر در این عبارت مى‏فرماید: نصیب أتمّ و أکمل در تشیّع نصیب اهل مدائن دست پرورده سلمان فارسى و حذیفه بوده است.

ارسال نظر و طرح سوال

نظر دادن تنها برای اعضای بیان ممکن است.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.