گوهر معرفت - عرفان و اخلاق کاربردی

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت إشراف حجّة الاسلام و المسلمین حاجّ شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان عارف کامل حضرت علّامه طهرانی اعلی الله مقامه

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت إشراف حجّة الاسلام و المسلمین حاجّ شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان عارف کامل حضرت علّامه طهرانی اعلی الله مقامه


سیرۀ علّامه طهرانی (ره) در دعا

دعا حقیقت عبادت و روح آن و اعتراف به عجز و فقر و مسکنت در محضر حضرت رب العزه و یکی از ارکان سلوک الی الله است علامه والد رضوان الله علیه در رساله شریفه نور ملکوت دعا به تفصیل درباره آداب و شرائط و حقیقت دعا توضیح فرموده اند

بسم الله الرحمن الرحیم

سیرۀ علّامه طهرانی (ره) در دعا

منبع: کتاب نور مجرّد ج 2 ص 357

دعا حقیقت عبادت و روح آن و اعتراف به عجز و فقر و مسکنت در محضر حضرت رب العزه و یکی از ارکان سلوک الی الله است علامه والد رضوان الله علیه در رساله شریفه نور ملکوت دعا به تفصیل درباره آداب و شرائط و حقیقت دعا توضیح فرموده اند از جمله می فرمایند:

دعا روح عبادت و عبادت روح دین است و بنابراین دعا روح دین است بواسطه دعا بنده به حرت قاضی الحاجات متصل شده و جریان امور خود را از منبع فیض و سرچشمه جود طلب می کند و بزرگترین وسیله ایست که برای نیل به مقصود مفید است چون تمام امور مبتنی بر یک سلسله اسبابی است که منتهی به ذات مقدس ربوبی می گردد و دعا درخواست از آن ذات مقدس است و کلید گشایش تمام قفلها.

در «کافى» با إسناد خود از سکونى از حضرت امام جعفر صادق علیه السّلام حدیث مى‏ کند که:

قالَ النَّبىُّ صلى الله علیه و آله: الدُّعاءُ سِلاحُ المُؤمِنِ و عَمودُ الدِّینِ و نورُ السَّماواتِ و الأرضِ.

(رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: دعا سلاح مومن و ستون دین و نور آسمان ها و زمین است)

و با همین إسناد حدیث مى ‏کند که:

قالَ أمیرُالمُؤمِنینَ علیه السّلام: الدُّعاءُ مَفاتِیحُ النَّجاحِ و مَقالِیدُ الفَلاحِ، و خَیرُ الدُّعاءِ ما صَدَرَ عَن صَدرٍ نَقِىٍّ و قَلبٍ تَقِىٍّ، و فى المُناجاة سَبَبُ النَّجاة و بِالإخلاصِ یَکونُ الخَلاصُ، فَإذا اشتَدَّ الفَزَعُ فَإلَى اللهِ المَفزَعُ.

(امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: دعا کلیدهای رستگاری و سعادت است و بهترین دعا دعایی است که از سینه ای پاک و قلبی پرهیزکار برخیزد و وسیله نجات در مناجات پروردگار است و خلاصی در گروه اخلاص پس هرگاه دل نگرانی شدت یابد آنگاه پناه به سوی خداست)

و از ابن قدّاح از حضرت صادق از حضرت أمیرالمؤمنین علیهما السّلام‏ نقل مى ‏کند که:

قالَ أمیرُالمُؤمِنینَ علیه السّلام: الدُّعاءُ تُرسُ المُؤمِنِ، و مَتَى تُکثِرْ قَرعَ البابِ یُفتَحْ لَکَ. (انوارالملکوت، نور ملکوت دعا، ص 243)

(امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: دعا سپر مومن است و هرگاه درب را زیاد بکوبی برایت گشوده می شود)

حال دعا و مناجات و تضرع به درگاه قاضی الحاجات در مرحوم علامه والد همواره مشهود بود علاوه بر انواع اعدیه که در نمازها و در تعقیبات بر آن مداومت داشتند به قرائت برخی از ادعیه خاصه نیز عنایت داشتند و برخی را به شاگردان خود نیز سفارش می نمودند.

دعای ندبه را دوست داشتند و درباره آن می فرمودند: دعای خوبی است و حقیقت آن اظهار سوز و گداز و ابراز آتش فراق حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف و تقاضای ظهور موفور السرور آن حضرت و تشرف به دیدار طلعت مقدسشان است و خوب است که سالک همیشه این حال عشق و فراق را در قلبش زنده نگه داشته و با این اسباب قلبش را به یاد آن ولی والی عالم امکان حیات بخشد.

ولی باید توجه داشت که هدف اصلی معرفت حقیقت و مقام نورانیت آن امام همام است که ملازمه معرفت حضرت حق است و باید قرائت دعای ندبه در مسیر حرکت به سوی توحید و فناء و عبودیت و همراه با اطاعت واقعی از آن حضرت باشد تا اثر مطلوب خود را بگذارد و گرنه انسان را متوقف نموده و از اصل به فرع و از مقصد به طریق غافل نموده است.

حقیر درباره سند آن از خدمتشان سوال کردم فرمودند: محتوای آن محتوای خوبی است و بیش از این جوابی نفرمودند.

به دعای عهد نیز سفارش می کردند و به بعضی از شاگردان دستور داده بودند که هر روز پس از نماز صبح بر این زیارت حضرت حجت علیه السلام مداومت نمایند و پس از آن نیز دعای: اللهم ادفع عن ولیک ... را قرائت نمایند.

(منظور از دعای عهد همان دعای عهد معروف است که با این الفاظ آغاز می شود: اللهم رب النور العظیم. و مرحوم محدث قمی آن را پس از آداب سرداب مطهر و زیارات حضرت حجت ارواحنا فداه در امر سوم ذکر نموده است و دعای شریف اللهم ادفع عن ... را نیز پس از دعای عهد و ذیل امر چهارم آورده است.)

برخی از زیارات دیگر را نیز مثل زیارت آل یاسین به صورت موردی و مقطعی دستور می فرمودند.

به زیارت عاشورا نیز اهمیت بسیاری می دادند و به برخی از افراد دستور خاص می دادند که یک اربعین یا بیشتر آن را قرائت کنند می فرمودند: خواندن این زیارت در روز عاشورا و اربعین با صد لعن و سلام بسیار مطلوب است و اگر گاهی انسان حال توجهی داشت و خواست این زیارت را بخواند مانعی ندارد ولی مداومت بر آن خصوصا با کیفیت وارده (با صد لعن و سلام) دستور عام نیست. و محتاج اذن می باشد و نظر شریف مرحوم حضرت آقای حداد و مرحوم حضرت آیت الحق قاضی رضوان الله علیهم نیز چنین بوده است.

(در نقل کامل الزیارات و مصباح شیخ در ذیل روایت علقمه از حضرت ابوجعفر امام باقر علیه السلام آمده است: یا علقمه ... (کامل الزیارات ص 177؛ و مصباح المتهجد ص 776 و 777)

ولی از این دستور که خطاب به علقمه وارده شده نمی توان استفاده عموم کرد زیرا هم القاء خصوصیت از این نوع روایات مشکل است و هم روایت مشروط به ان استطعت است که رعایت رفق و مدارا در آن ملحوظ است)

 

ارسال نظر و طرح سوال

نظر دادن تنها برای اعضای بیان ممکن است.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.