گوهر معرفت - عرفان و اخلاق کاربردی

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت إشراف حجّة الاسلام و المسلمین حاجّ شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان عارف کامل حضرت علّامه طهرانی اعلی الله مقامه

پایگاه نشر علوم و معارف اسلام تحت إشراف حجّة الاسلام و المسلمین حاجّ شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان عارف کامل حضرت علّامه طهرانی اعلی الله مقامه


لمعات الحسین علیه السلام (5) مواعظی در تحریض و تشویق بر کارهاى پسندیده‏

و از جمله خطبه ‏هاى آن حضرت است که علىّ بن‏عیسى إربلى آورده است: خَطَبَ الْحُسَیْنُ علیه السلام، فَقَالَ: أَیُّهَا النَّاسُ! نَافِسُوا فِى الْمَکَارِمِ، وَ سَارِعُوا فِى الْمَغَانِمِ، وَ لَا تَحْتَسِبُوا بِمَعْرُوفٍ لَمْ تَعْجَلُوا. وَ اکْسِبُوا الْحَمْدَ بِالنُّجْحِ، وَ لَا تَکْتَسِبُوا بِالْمَطَلِ ذَمًّا؛ فَمَهْمَا یَکُنْ لِاحَدٍ عِنْدَ أَحَدٍ صَنِیعَه لَهُ رَأَى أَنَّهُ لَا یَقُومُ بِشُکْرِهَا فَاللَهُ لَهُ بِمُکَافَأَتِهِ؛ فَإنَّهُ أَجْزَلُ عَطَآءً وَ أَعْظَمُ أَجْرًا. [1] وَ اعْلَمُوا أَنَّ حَوَآئِجَ النَّاسِ إلَیْکُمْ مِنْ نِعَمِ اللَهِ عَلَیْکُمْ؛ فَلَا تَمَلُّوا النِّعَمَ فَتَحُورَ نِقَمًا. [2] وَ اعْلَمُوا أَنَّ الْمَعْرُوفَ مُکْسِبٌ حَمْدًا، وَ مُعْقِبٌ أَجْرًا. فَلَوْ رَأَیْتُمُ الْمَعْرُوفَ رَجُلًا رَأَیْتُمُوهُ حَسَنًا جَمِیلًا یَسُرُّ النَّاظِرِینَ؛ وَ لَوْ رَأَیْتُمُ اللُؤْمَ رَأَیْتُمُوهُ سَمِجًا مُشَوَّهًا تَنَفَّرُ مِنْهُ الْقُلُوبُ، وَ تَغُضُّ دُونَهُ‏ الأبْصَارُ. [3]

أیّهَا النّاسُ! مَنْ جَادَ سَادَ؛ وَ مَنْ بَخِلَ رَذِلَ. وَ إنَّ أَجْوَدَ النَّاسِ مَنْ أَعْطَى مَنْ لَا یَرْجُوهُ. وَ إنَّ أَعْفَى النَّاسِ مَنْ عَفَا عَنْ قُدْرَه. وَ إنَّ أَوْصَلَ النَّاسِ مَنْ وَصَلَ مَنْ قَطَعَهُ.

وَ الاصُولُ عَلَى مَغَارِسِهَا بِفُرُوعِها تَسْمُو؛ فَمَنْ تَعَجَّلَ لِاخِیهِ خَیْرًا وَجَدَهُ إذَا قَدِمَ عَلَیْهِ غَدًا. وَ مَنْ أَرَادَ اللَهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى بِالصَّنِیعَه إلَى أَخِیهِ کَافَأَهُ بِهَا فِى وَقْتِ حَاجَتِهِ، وَ صَرَفَ عَنْهُ مِنْ بَلآءِ الدُّنْیَا مَا هُوَ أَکْثَرُ مِنْهُ. وَ مَنْ نَفَّسَ کُرْبَه مُؤْمِنٍ فَرَّجَ اللَهُ عَنْهُ کُرَبَ الدُّنْیَا وَ الآخِرَه. وَ مَنْ أَحْسَنَ أَحْسَنَ اللَهُ إلَیْهِ؛ وَ اللَهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ. [4]

ترجمه:

«حسین علیه السّلام خطبه ‏اى انشاء نموده و فرمود: اى مردم! در صفات حمیده بر یکدیگر افتخار کنید! و بر مکارم اخلاق مباهات نمائید! و در فراگیرى از ثمرات با ارزش روحى و معنوى شتاب ورزید! کار نیکى را که در آن سرعت ندارید، به حساب نیاورید! با ظفر و پیروزى در به پایان رساندن کار، ستایش و تمجید براى خود بیافرینید! و با سستى و کندى کسب سرزنش و مذمّت نکنید! و بدانید که: در هر شرط و موقعیّتى که کسى به دیگرى احسان نموده و چنین مى‏ پندارد که او به شکرش قیام نکرده و به سپاس برنخاسته است، خداوند خودش براى او جزا و پاداش است؛ چون بخشش خداوند فراوان‏تر و سرشارتر، و مزدش بزرگتر است.

و بدانید که حوائج مردم به شما از جمله نعمتهاى خداوندى است بر شما؛ پس با این نیازمندیها با ملال و خستگى مواجه نشوید تا آن نعمتها به مکافات و انتقام تبدیل نشود.

و بدانید که کارهاى خوب و پسندیده، ستایش و آفرین را در بر دارد، و اجر و پاداش نیک را به دنبال مى ‏کشد. و اگر شما خوبى و پسندیدگى را به‏ صورتى مجسّم مى‏ دیدید، هر آینه آن را به صورت مردى زیبا و نیکو روى و جمیل المنظر مى‏ یافتید، که براى نظاره کنندگان بهجت بخش و مسرّت‏ آمیز بود. و اگر شما زشتى و نکوهیدگى را به صورتى مجسّم مى ‏دیدید، هر آینه آن را به صورت مردى زشت و کریه المنظر مى ‏یافتید که دل‏ها از او مى ‏رمید، و در برابر آن چشم‏ها و نگاه ‏ها به زیر مى ‏آمد.

اى مردم! کسى که بخشش کند سرور و بزرگ مى ‏شود؛ و کسى که بخل ورزد به پستى مى‏ گراید. و سخى ‏ترین مردم آنکس است که ببخشد به کسى که در او امید تلافى و پاداش ندارد. و با گذشت ‏ترین مردم کسى است که با وجود قدرت و توانائى عفو پیشه گیرد. و پیوند کننده ‏ترین مردم کسى است که با افرادى که با او بریده ‏اند بپیوندد.

تنه درختان و غیرها با وجود اتّکاى آنها به ریشه‏ هاى خود، به واسطه شاخه‏ ها بالا مى ‏روند و رشد مى ‏کنند و بهره مى‏ دهند. پس هر کس براى رسانیدن خیرى به برادرش شتاب ورزد؛ شاخه‏ اى از درخت معنویّت آفریده؛ فردا که بر آن وارد مى شود آن خیر را خواهد یافت.

و کسى که در احسانى که به برادرش کرده است خدا را در نظر داشته و براى رضاى او انجام داده است، خداوند در وقت نیازمندى او، آن خیر را به او مى ‏رساند؛ و بیشتر از آن مقدار، از بلاهاى دنیا را از او مى ‏گرداند و دور مى ‏کند. و کسى که غم و اندوه مؤمنى را بزداید، خداوند غم و غصّه‏ هاى دنیا و آخرت را از او مى ‏گرداند. و کسى که نیکوئى کند، خداوند به او نیکوئى مى‏ کند. و البتّه خداوند نیکوکاران را دوست دارد». [5]

پی نوشت ها:

[1] از کلمه مَهْما یَکُنْ تا اینجا را حاجى نورى (قدّه) در «مستدرک الوسآئل» ج 2، ص 396، در کتاب امر به معروف و نهى از منکر، حدیث شماره 6، از «کشف الغمّه» نقل کرده است‏

[2]. از کلمه وَاعْلَموا تا اینجا را از «کشف الغمّه» با عبارت فَتَحولَ نِقَمًا، و از «بحار الانوار» از «اعلام الدّین» دیلمى با عبارت فتَحوَّلَ إلى غَیْرَکُمْ، مرحوم نورى در «مستدرک» ج 2، ص 399، به شماره 1 در باب وجوب حسن جواب النّعم بالشّکر و أدآء الحقوق، از کتاب أمر به معروف نقل نموده است.

[3] از کلمه واعْلَموا تا اینجا را در «مستدرک» ج 2، ص 394، به شماره 18 در باب استحباب معروف و کراهت ترک آن از کتاب أمر به معروف، حاجى نورى (قدّه) از «بحار الانوار» از «اعلام الدّین» دیلمى نقل کرده است با دو کلمه زیاده بر آن: اوّل اینکه پس از یَسُرُّ النّاظِرینَ، عبارت و یَفوقُ الْعالَمینَ را آورده است. دوّم اینکه پس از کلمه سَمِجًا، قَبیحًا را اضافه نموده است.

[4] کشف الغمّه» طبع سنگى، ص 184

[5] لمعات الحسین علامه طهرانی، ص: 23

ارسال نظر و طرح سوال

نظر دادن تنها برای اعضای بیان ممکن است.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.