گوهر معرفت - عرفان و اخلاق کاربردی

پایگاه نشرِ علوم و معارف، تحت إشراف حجة الاسلام حاج شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان علامه آیت الله حاج سیّد محمّدحسین حسینی طهرانی ره

پایگاه نشرِ علوم و معارف، تحت إشراف حجة الاسلام حاج شیخ محمّد شاهرخ همدانی از شاگردان علامه آیت الله حاج سیّد محمّدحسین حسینی طهرانی ره


ملکوت روزه (بخش پنجم - آخر)

جموعۀ حاضر از تألیفات ارزشمند حضرت علّامه آیة الله حاج سیّد محمّد حسین حسینى طهرانى رحمة الله علیه است که به صورت مواعظ و منبرهائى در ماه مبارک رمضان سال یک هزار و سیصد و نود هجرى قمرى در مسجد قائم طهران براى عموم مؤمنین و حضّار ایراد کرده ‏اند، بخش پنجم و پایانی این مجموعه را در ادامه مطلب پیگیری نمایید

بسم الله الرّحمن الرّحیم‏

ملکوت روزه (بخش آخر)

منبع: کتاب انوارالملکوت جلد اول نور ملکوت روزه تالیف علامه طهرانی ره

یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَى الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُون. ( سوره البقرة : آیه 183 )

(اى اهل ایمان، بر شما هم روزه واجب گردید چنان که امم گذشته را فرض شده بود، و این دستور براى آن است که پاک و پرهیزکار شوید.)

طبق آیه مبارکه باید روح و حقیقت روزه انسان را به مقام تقوى رهبرى کند؛ و براى حصول آن باید هفت امر را مراعات کرد.

هفتم: آنکه دل بعد از افطار مضطرب و معلّق بین خوف و رجا باشد، و مبادا او را عُجب و خودپسندى فراگیرد؛ چون از کجا مى‏ داند که آیا روزه او قبول شده و از مقرّبین درگاه خداست، یا ردّ شده و جزء مطرودین است. و بطور کلّى‏ همیشه باید در بعد از عبادتى که از انسان سر مى ‏زند انسان فقط امید به رحمت او داشته باشد، نه آنکه پشت‏گرم به عملى که نموده است بوده باشد.

و نَظَرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِىٍّ عَلَیهما السّلام إلَى اناسٍ فِى یَومِ فِطرٍ یَلعَبُونَ و یَضحَکونَ؛ فَقالَ لأصحابِهِ و التَفَتَ إلَیهِم: إنَّ اللهَ عَزَّوجَلَّ جَعَلَ شَهرَ رَمَضانَ مِضمارًا لِخَلقِهِ یَستَبِقُونَ فیهِ بِطاعَتِهِ إلَى رِضوانِهِ، فَسَبَقَ فیهِ قَومٌ فَفازُوا و تَخَلَّفَ آخَرُونَ فَخابُوا؛ فَالعَجَبُ کُلُّ العَجَبِ مِنَ الضّاحِکِ اللّاعِبِ فِى الیَومِ الَّذِى یُثابُ فِیهِ المُحسِنُونَ و یَخِیبُ فِیهِ المُقَصِّرُونَ! و ایْمُ اللهِ لَو کُشِفَ الغِطاءُ لَشُغِلَ مُحسِنٌ بِإحسانِهِ و مُسِى‏ءٌ بِإساءَتِهِ! (من لا یحضره الفقیه، طبع نجف، ج 2، ص 113)

(در روز عید فطرى امام حسن مجتبى علیه السّلام دیدند جمعى به خوردن و شوخى کردن و سرگرمى مشغولند، درحالیکه به آنها نگاه مى ‏کردند به اصحاب خود فرمودند: خداى متعال ماه رمضان را میدان مسابقه بندگانش قرار داد که بواسطه اطاعت و انقیاد از او بسوى رضوان و مراتب عالیه بهشت سبقت بگیرند پس گروهى در این عرصه پاى همّت به میان نهادند و گوى سبقت از دیگران ربودند و گروهى با سستى و تکاهل و غفلت خویش را به عقب راندند و از نعیم الهى خود را محروم ساختند. پس چقدر عجیب و ناپسند است از گروهى که اوقات خود را به خنده و سرگرمى در روزى بگذرانند که پاداش نیکوکاران در این روز به آنان عطاء مى ‏شود و سرشکستگى و سرافکندگى را براى کاهلین و سست عزمها روا مى ‏دارند، و قسم به خداى متعال که اگر پرده از جلوى چشمان شما برداشته مى ‏شد مى ‏دیدید که چگونه نیکوکاران در نعیم و لذّت حسنات و کردار نیکوى خویش منغمرند و چگونه ستمکاران و نا اهلان گرفتار عذاب و مصائب کردار زشت و ناپسند خودند.)

این مجموع شرائط هفتگانه ‏اى بود که براى صوم الخاصّ لازم است.

و امّا سوّم: صوم خاصّ الخاص، و آن روزه مقرّبین درگاه خداست. در باب بیستم از «مصباح الشریعة» فرماید:

قالَ الصّادِقُ علیه السّلام: قالَ رَسولُ اللهِ صلّى الله علیه و آله و سلّم: الصَّومُ جُنَّة مِن آفاتِ الدُّنیا و حِجابٌ مِن عَذابِ الآخِرَة. فَإذا صُمتَ فَانْوِ بِصَومِکَ کَفَّ النَّفسِ عنَ الشَّهَواتِ و قَطعَ الهِمَّة من خُطُواتِ الشَّیاطِینَ. و أنزِلْ نَفسَکَ مَنزِلَة المَرضَى لا تَشتَهِى طَعامًا و لا شَرابًا، و مُتَوَقِّعًا فِى کُلِّ لَحظَة شِفاکَ مِن مَرَضِ الذُّنُوبِ، و طَهِّر باطِنَکَ مِن کُلِّ کَذِبٍ و غَفلَة و ظُلمَة یَقطَعُکَ عَن مَعنَى الإخلاصِ لِوَجهِ اللهِ تَعالَى‏؛ إلى أن قال:

و قَالَ رَسُولُ اللهِ صلّى الله علیه و آله: قالَ اللهُ تَعالَى: الصَّومُ لِى و أنا أجزِى بِهِ. وَ الصَّومُ یُمِیتُ مُرادَ النَّفسِ و شَهوَة الطَّبعِ الحَیَوَانِىِ‏، و فِیهِ صَفاءُ القَلبِ و طَهارَة الجَوارِحِ و عِمارَة الظّاهِرِ و الباطِنِ و الشُّکرُ عَلَى النِّعَمِ و الإحسانُ إلَى الفُقَراءِ و زِیادَة التَّضَرُّعِ و الخُشُوعِ و البُکاءِ و حَبلُ الالتِجاءِ إلَى اللهِ

ثُمَّ سَبَبُ انکِسارِ الهِمَّة و تَخفِیفُ السَّیِّئاتِ و تَضعِیفُ الحَسَناتِ و فِیهِ مِنَ الفَوائِدِ ما لا یُحْصَى، و کَفَى ما ذَکَرناهُ مِنهُ لِمَن عَقَلَه و وُفِّقَ لاستِعمالِهِ، إن شاءَ اللهُ تَعالَى؛ انتهى. (مصباح الشریعة، ص 135 و 136)

(امام صادق علیه السّلام فرمودند: رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم فرمود: روزه سپرى است که از آفتها و امراض دنیوى محافظت مى‏ نماید و حجابى است از عذاب آخرت، پس هنگامى که قصد روزه داشتى نیّت خود را از روزه، نگهدارى و در بند کشیدن نفس از شهوتها و کوتاه نمودن میل و اراده به خطوات و راههاى شیطان قرار ده؛ و خود را در جایگاه افراد مریض قرار بده که هیچ اشتهائى به غذا و نوشیدنى ندارند، و در هر لحظه از خداى متعال انتظار شفاى از گناهان گذشته را داشته باش، و باطن خود را از هر عمل خلاف واقع و غفلتى که موجب کدورت و ظلمت است پاک گردان. کدورت و غفلتى که تو را از حقیقت اخلاص و صفاى ضمیر در افعال و کردارت نسبت به پروردگار باز دارد، و پس از بیان مطالبى حضرت فرمودند: رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم فرمودند:

خداى متعال مى‏ گوید: روزه اختصاص به من دارد و من خود پاداش آن را خواهم داد و یا اینکه من خود پاداش آن خواهم بود. و روزه مى ‏میراند خواهش ها و امیال شهوانى و حیوانى نفس را، و موجب پاکیزگى قلب و روان و طهارت اعضاء و جوارح، و اصلاح ظاهر و باطن آدمى، و سپاس بر نعمتهاى الهى، و نیکى و مساعدت به فقرا و زیادت تضرّع و انابه و خشوع و گریه و تمسّک به ریسمان عنایت حق، خواهد شد.

در عین حال نیز سبب فروکش نمودن امیال نفسانى و تخفیف گناهان و زیادتى ثواب بر کارهاى پسندیده است، و در روزه منافع و فائده‏ هائى نصیب انسان مى‏شود که از شمارش فراتر است، و در این گفتار براى کسى که عقل خود را بکار انداخته، و توفیق عمل به آن را از ناحیه پروردگار داشته باشد کفایت است، انشاء الله تعالى. )

باید روزه‏ دار علاوه بر إعمال شرائط صوم الخاص، از غیر خدا چشم ببندد و لحظه‏ اى نگذارد یاد غیر خدا داخل در دل او شود؛ باید دل را از افکار دنیویه و آرزوهاى شیطانیّه پاک کند و از همّت هاى دنیّه دور نگه‏دارد. و بطور کلّى شخص صائم نگذارد خاطرات و صور داخل در ذهن او شود، و آنچه از نیّتها و افکار او را مى ‏گیرد همه خدا باشد و بس. در این هنگام است که مسافر به مقصد مى ‏رسد، نور خدا در دل او پیدا مى ‏شود، و جمال او، صفات و اسماء حُسناى او بر بنده مکشوف مى‏ گردد و خدا در دل مؤمن جاى مى‏ گیرد.

در حدیث قدسى وارد است: لایَسَعُنِى أرْضِى و لاسَمَائِى، و لَکن یَسَعُنِى قَلبُ عَبدِى المُؤمِنِ بِى. (عوالى اللئالى، ج 4، ص 7)

(ظرفیّت و سعه جلوات ذاتیّه مرا ندارد نه زمین من و نه آسمانهاى من ولیکن ظرفیّت آنرا قلب بنده مؤمن من خواهد داشت)

رَزَقَنا اللهُ و جَمیعَ إخوانِنا بِمُحَمَّدٍ و آلِهِ الطّاهِرینَ.

مؤمن در آن هنگام غیر خدا نمى ‏بیند و از غیر خدا نمى ‏شنود؛ دست او دست خدا، پاى او پاى خدا، چشم و گوش او چشم و گوش خدا مى‏ گردد، خیمه و خرگاه خود را از هر دو جهان تکان داده، بار خود را در حریم قدس و حرم امان الهى فرود مى ‏آورد و باب مناجات قلبى او با خود ربّ الأرباب و ملک الملوک باز مى ‏شود و فاش مى ‏گوید:

تَرَکتُ لِلنّاسِ دُنیاهُمْ و دِینَهُم             شُغلًا بِذِکرِکَ یا دِینِى و دُنیائِى

کانَت لِقَلبِى أهواءٌ مُفَرَّقَة             فَاستَجمَعتُ مُذ رَأتکَ العَینُ أهوائِى‏ (تاریخ مدینة دمشق، ج 7، ص 22.)

(واگذار نمودم به مردم هم دینشان را و هم دنیایشان را، و براى خود اشتغال به یاد تو را برگزیدم اى کسى که هم دین من و هم دنیاى من هستى. قبل از آنکه با تو آشنا شوم قلب من به هر سو گرایش و به هر چیزى متمایل مى ‏شد. ولى پس از آنکه چشم من به جمال روى تو منوّر شد تمام آن هواها و میل‏ها فقط در مصاحبت و همنشینى با تو متمرکز و منحصر گردید.)

خداوند متعال وصول به چنین مرتبه‏اى را نصیب ما و تمامى برادران ایمانى ما بگرداند بمحمد و آله طاهرین.

ارسال نظر و طرح سوال

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی